Hiện nay, đa phần các thuốc điều trị huyết áp cao có dạng bào chế phóng thích chậm, với tác dụng kéo dài trong 24h đều đang được chỉ định cho bệnh nhân sử dụng 1-2 viên vào buổi sáng. Nhưng một nghiên cứu mới được công bố đã chỉ ra rằng, việc thay đổi thói quen uống thuốc này có thể mang đến những lợi ích tuyệt vời cho bệnh nhân huyết áp cao.

huyet ap

Thay đổi thói quen uống thuốc mang lại nhiều lợi ích cho bệnh nhân huyết áp

Phát hiện mới này là phù hợp với những kết quả của các nghiên cứu riêng rẽ trước đó: Bệnh nhân huyết áp cao có nhiều nguy cơ mắc bệnh tiểu đường và bệnh tim mạch hơn khi huyết áp của họ không được kiểm soát tốt trong khi ngủ. Hiện tượng này gọi là “non-dopping”. Với người khỏe mạnh, huyết áp luôn giảm vào ban đêm trong khi ngủ, nhưng với bệnh nhân huyết áp cao có “non-dopping”, huyết áp ban đêm của bệnh nhân không giảm hoặc giảm không đáng kể so với ban ngày khi họ dùng thuốc. Chính vì lý do này đã đặt ra thách thức cho các bác sĩ trong việc kiểm soát huyết áp chặt chẽ hơn vào ban đêm nhằm ngăn chặn tiến triển dẫn đến tiểu đường tuýp 2.

Kết quả này đến từ một nghiên cứu mới được công bố vào ngày 30/9 vừa rồi trên tạp chí DIABETOLOGIA (tạp chí y khoa về bệnh tiểu đường trực thuộc hiệp hội Nghiên cứu tiểu đường châu Âu). Nghiên cứu được theo dõi trong vòng 6 năm bởi nhóm chuyên gia người Tây Ban Nha, trên 2012 bệnh nhân, độ tuổi trung bình là 53, có huyết áp cao nhưng chưa mắc tiểu đường. Những bệnh nhân này được phân ngẫu nhiên thành 2 nhóm: 1029 bệnh nhân sử dụng thuốc điều trị huyết áp cao vào buổi sáng truyền thống, 983 bệnh nhân còn lại uống thuốc huyết áp cao vào buổi tối trước khi ngủ. Sau 6 năm, 124 (tương ứng 12,1%) bệnh nhân trong nhóm dùng thuốc buổi sáng, và 47 (tương ứng với 4,8%) bệnh nhân trong nhóm dùng thuốc buổi tối được chẩn đoán mắc tiểu đường.

Sau khi loại trừ các yếu tố nguy cơ khác bao gồm so đo vòng bụng, đường huyết lúc đói hay bệnh thận mạn tính, các nhà nghiên cứu đã đưa ra kết luận rằng: việc chuyển đổi dùng thuốc từ buổi sáng sang buổi tối giúp làm giảm nguy cơ dẫn đến tiểu đường lên tới 57%. Cụ thể hơn, với những bệnh nhân sử dụng nhóm thuốc huyết áp chẹn thụ thể Angiotensin sẽ giảm được 61% nếu chuyển sang dùng thuốc buổi tối, với nhóm thuốc chẹn beta, tỷ lệ này là 65% và với ức chế men chuyển ACE, tỷ lệ này lên đến 69%, các nhà nghiên cứu cho hay.

“Các kết quả từ nghiên cứu của chúng tôi chỉ ra việc kiểm soát tốt huyết áp khi ngủ sẽ là một phương pháp quan trọng để giảm nguy cơ phát triển tiểu đường typ 2 trong tương lai” – Giáo sư, tiến sĩ Ramon Hermida, Đại học Vigo, Tây Ban Nha và là tác giả nghiên cứu cho biết – Việc hạ 14mmHg huyết áp tâm thu trong lúc ngủ sẽ giúp làm giảm tới 30% tỷ lệ mắc tiểu đường typ 2 ở bệnh nhân huyết áp cao.”

Vậy cơ chế của mối liên quan này là gì? Tiến sĩ Zachary Bloomgarden, giáo sư lâm sàng của đại học y Mount Sinai Icahn, thành phố New York giải thích: các hormone như adrenaline và angiotensin đóng một vai trò trong diễn tiến của cả hai bệnh huyết áp cao và tiểu đường typ 2. Một số thuốc điều trị huyết áp làm giảm hoạt tính của angiotensin – hormone làm co mạch và gây tăng huyết áp. Angiotensin cũng góp phần làm tăng phân giải glucose từ gan và giảm sự nhạy cảm insulin – những yếu tố đó có thể dẫn đến bệnh tiểu đường type 2. Do vậy, các nhóm thuốc chẹn thụ thể angiotensin (ARB), thuốc ức chế men chuyển (ACE) và chẹn beta có liên quan với giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường typ 2 khi uống trước khi ngủ.

Các nghiên cứu trước đây đã không cho thấy bất kỳ lợi ích phòng ngừa bệnh tiểu đường typ 2 nào trong việc sử dụng thuốc hạ huyết áp, nhưng có thể họ đã nhầm vì tất cả các bệnh nhân trong số đó đều được yêu cầu uống thuốc vào buổi sáng, Bloomgarden nói.

Nhóm nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng giấc ngủ và nhịp sinh học đóng vai trò rất lớn trong nguy cơ dẫn đến tiểu đường typ 2. Những người khó ngủ, mất ngủ, ngủ không sâu, ngưng thở khi ngủ hoặc thay đổi công việc đều có tỷ lệ mắc tiểu đường typ 2 cao hơn bình thường.

“Việc sử dụng thuốc huyết áp cao trước khi đi ngủ, thay vì vào buổi sáng, giúp cải thiện huyết áp ngủ và làm giảm rõ rệt nguy cơ tiểu đường typ 2, bởi vậy chúng tôi đang đề xuất về việc cho bệnh nhân chuyển hẳn sang dùng thuốc huyết áp cao vào buổi tối vì điều này không hề tốn phí” – Hermida chia sẻ. Ông cũng khuyến cáo các bệnh nhân rằng không tự ý thay đổi phác đồ điều trị mà không hỏi qua ý kiến bác sĩ.

Nguồn: Báo Dược Mỹ phẩm số tháng 11.2015