Béo phì làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nghiêm trọng như huyết áp cao, bệnh mạch vành, tiểu đường typ 2, ung thư, rối loạn mỡ máu, … Ngoài ra, béo phì còn gây tác động xấu lên bệnh hen.

Mối liên hệ giữa béo phì và bệnh hen

moi lien quan giua beo phi va benh hen

75% bệnh nhân hen phải cấp cứu là người béo phì

Một vài nghiên cứu ở Mỹ cho thấy: những người béo phì bị bệnh hen thường khó kiểm soát triệu chứng hen, phải nhập viện nhiều hơn bệnh nhân hen không béo phì đến 5 lần và chất lượng sống cũng giảm hẳn. Thống kê cho thấy, 75% những trường hợp bệnh nhân hen phải cấp cứu là người béo phì. Các nghiên cứu cũng cho thấy, nếu bệnh nhân hen béo phì giảm được cân nặng thì các triệu chứng hen cũng giảm đi rõ rệt, ít phải dùng thuốc và nhập viện hơn, chức năng hô hấp cũng được cải thiện. Các nghiên cứu cũng nhận thấy các bệnh nhân béo phì có triệu chứng cải thiện rõ rệt khi giảm cân, ít phải dùng thuốc hơn, ít nhập viện hơn và chức năng hô hấp cũng tốt hơn. Như vậy rõ ràng có sự liên quan trực tiếp giữa béo phì và bệnh hen.

Cơ chế tác động của béo phì lên bệnh hen

Béo phì ảnh hưởng lên chức năng hô hấp

2

Béo phì ảnh hưởng lên chức năng hô hấp

Béo phì khiến khối lượng mỡ ở thành ngực và bụng gia tăng, làm giảm tính đàn hồi của thành ngực và phổi, làm giảm dung lượng cặn cơ năng, giảm thể tích dự trữ thở ra (ERV) và các cơ trơn bao quanh phế quản trở nên ngắn đi.
Người béo phì thường thở nhanh hơn nên thể tích khí lưu thông cũng nhỏ lại. Trong cơn hen, bẫy khí ở người béo phì tăng nhiều hơn so với người không béo phì.
Ngoài ra, béo phì cũng hạn chế sự phát triển của phổi và đường thở, do đó ở trẻ béo phì phổi kém phát triển hơn và chức năng hô hấp cũng kém hơn.

Béo phì làm tăng phản ứng viêm

Người béo phì thường gặp tình trạng viêm hệ thống mức độ thấp ngay cả khi không có yếu tố kích phát gây viêm. Khi gặp tình trạng này, trong máu sẽ xuất hiện các bạch cầu, cytokine, thụ thể cytokine và chemokin. Những bệnh thường gặp ở người béo phì như tiểu đường type 2, xơ vữa động mạch đều có liên quan đến tình trạng viêm hệ thống này.

Mô mỡ cũng chứa leptin, adiponectin,và plasminogen activator inhibitor-1 là những chất đều góp phần vào sự tăng tính đáp ứng của đường thở. Thực nghiệm cho thấy leptin có thể kích thích họat động của các tế bào nuôi (mast cell) do đó làm tăng tính đáp ứng của đường thở đối với các chất gây dị ứng.

3

Người béo phì giảm cân sẽ cải thiện các triệu chứng hen suyễn

Mặc dù vẫn còn nhiều tranh cãi xoay quanh các cơ chế trên, đa phần giới chuyên môn đều đồng ý rằng những người béo phì nếu giảm được cân nặng thì sẽ cải thiện rõ rệt các triệu chứng của bệnh hen. Vì vậy, giảm cân là một phần quan trọng đối với bệnh nhân hen. Nhưng vấn đề là tập luyện để giảm cân, nếu không đúng cách cũng có thể kích phát cơn hen, điều này khiến người bệnh càng ngại tập luyện, càng ngại tập luyện lại càng béo phì. Do đó, người bệnh cần hỏi ý kiến bác sĩ để được tư vấn và hướng dẫn kỹ để biết cách ngăn chặn, xử lý khi lên cơn hen và có chế độ tập luyện phù hợp để không kích phát cơn hen mà vẫn giảm được cân nặng.

Bs. Đồng Sỹ Tính – Phòng khám 2

Bệnh viện Đa Khoa Vạn Hạnh